انواع پارچه لباس را بشناس؛ از ترگال تا توئید

پشت ویترین مانتوفروشی می‌پرسی: «این پارچه چیه؟» جواب سریع می‌آید: «ترگاله، کارش راه می‌افته.» و تو مثل خیلی‌های دیگر با اسمی که معنی دقیقش را نمی‌دانی خرید می‌کنی؛ تا روز اولین شست‌وشو که پارچه، شخصیت واقعی‌اش را نشان می‌دهد. شناخت انواع پارچه لباس اصلاً فنی نیست؛ چند خانوادهٔ ساده و چند آزمون میدانی است که از همین امروز خریدت را عوض می‌کند.

هر خانوادهٔ پارچه یک رفتار دارد؛ از دست شناخته می‌شود، نه از اسم.

در این راهنما پارچه‌ها را نه از روی واژه‌نامه، از روی فروشگاه می‌شناسیم: چهار خانوادهٔ اصلی، حس دست هرکدام، کاربرد واقعی و نقطه‌ضعفی که فروشنده معمولاً نمی‌گوید. اگر مانتوی پاییز می‌خواهی بخری، بعد از این مقاله سری هم به پارچه‌های رایج مانتوی بازار ایران بزن که همین دانش را مخصوص مانتو کاربردی کرده است.

خانوادهٔ پنبه‌ای‌ها؛ پارچه‌های نفس‌کش

پنبه طبیعی‌ترین و دوست‌پذیرترین الیاف کمد است: آب را می‌گیرد، هوا را رد می‌کند و پوست معمولاً با آن راحت است. اما خانواده‌اش یکدست نیست و فرق‌ها مهم‌اند. پاپلین صاف و نازک است و برای شومیز جواب می‌دهد؛ کرباس سنگین‌تر و مقاوم‌تر است و در مانتوی روزمره می‌بینیمش؛ ترگال با بافت موربِ محکم، کم‌چروک و سرحال است و همین او را پرکاربردترین پارچهٔ مانتو کرده است.

نقطه‌ضعف مشترک این خانواده را هم بدان: پنبه آب می‌خورد و خشک‌شدنش کند است، و نسخه‌های نازکش ممکن است زیر نور شفاف باشند. آزمون فروشگاه ساده است: پارچه را مقابل نور بگیر؛ اگر رنگ بدن و خط آستر از آن سویش خوانده شد، برای پوشش بیرونی به آستر و لایهٔ زیرین دقت بیشتری کن.

خانوادهٔ پشمی‌ها؛ گرمای پاییز و زمستان

پشم هوا را میان تارهایش حبس می‌کند و همین هوای گیرافتاده است که گرم نگه می‌دارد، نه خودِ تار. توئید، بافت درشت و خوش‌رنگ پشمی، قطعه‌ای است که هر پاییز برمی‌گردد و در واژه‌نامهٔ لیونا برایش نوشته‌ایم: همیشه برمی‌گردد، هرگز کهنه نمی‌شود. فنل، پارچهٔ نرم و نخ‌رنگ، ستون لایه‌بندی مردانه است و در مانتوی پشمی زنانه هم آرام‌آرام جا باز کرده است.

پشم دو حاشیه دارد: بُر می‌دهد و برای نگه‌داری سخت‌گیرتر است. اگر پوستت به خارش حساس است، نسخه‌های نرم‌شده یا ترکیب پشم و ویسکوز را امتحان کن و بافت را با لایهٔ نازکی زیرش بپوش. اصول نگه‌داری این خانواده را در پارچه‌های گرم برای زمستان مفصل نوشته‌ایم.

خانوادهٔ ابریشمی و سلولزی؛ جلوه و لطافت

اینجا دو مسیر داریم: ابریشم واقعی که گران و ظریف است، و سلولزی‌های بازسازی‌شده مثل ویسکوز و موسالین که از سلولز گیاهی می‌آیند و رفتاری شبیه طبیعی‌ها دارند: خنک، روان و با افتادهٔ زیبا. ساتن هم در همین خانواده می‌نشیند؛ براقی‌اش از بافت می‌آید نه لزوماً از جنس، و همان است که یک شومیز ساده را شب‌نشین می‌کند.

این خانواده ظریف است: ویسکوز خیس ضعیف می‌شود و با حرارت اتو و ماشین خشک‌کن سازگار نیست. هنگام خرید نگاهی به برچسب بینداز و کات و آستر را بسنج؛ همان‌جایی است که لطافت به دردسر تبدیل می‌شود یا نمی‌شود.

خانوادهٔ سنتزی‌ها؛ پلی‌استر و هم‌قطارانش

پلی‌استر، نایلون و اکریلیک از نفت می‌آیند و برای همین بی‌روح خوانده می‌شوند؛ اما بی‌دلیل در بازار نیستند. چروک نمی‌گیرند، رنگ‌شان عمیق و پایدار است، خشک‌شدن‌شان سریع است و قیمت‌شان برای خیلی‌ها تنها گزینهٔ ممکن است. الاستان هم که کمی اضافه‌اش می‌کنند، همان کش‌دادن آشنا به جین و شلوار می‌دهد.

مشکل اصلی این خانواده نفس‌کشیدن است؛ در هوای گرم و بدن‌های عرق‌کردن، عرق جا می‌ماند. راه‌حل عملی، ترکیب است: پارچهٔ ترکیبی با درصد منطقی پلی‌استر برای چروک‌نخوردن و یک لایهٔ طبیعی نزدیک پوست برای راحتی. هیچ خانواده‌ای مطلقاً خوب یا بد نیست؛ انتخاب باید با کاربرد سنجیده شود.

آزمون میدانی فروشگاه چگونه انجام می‌شود؟

حالا که خانواده‌ها را می‌شناسی، چهار حرکت در فروشگاه کافی است. اول، آویزانش کن: پارچهٔ خوب با افتادهٔ خودش می‌ایستد، نه با سفت‌ودریدگی. دوم، نور بده: شفافیت را قبل از خرید ببین، نه در خانه. سوم، لمس و چین بگیر: کمی پارچه را در دست جمع کن؛ اگر چین به‌سرعت باز شود و جای نماند، روزهای هفتهٔ روشنی در انتظارت است. چهارم، برچسب را بخوان: ترکیب الیاف سرنوشت شست‌وشو را مشخص می‌کند.

این آزمون‌ها در چند خرید اول خودبه‌خود عادت می‌شوند؛ همان‌جایی است که دیگر با جملهٔ «کارش راه می‌افته» خرید نمی‌کنی و می‌دانی چه می‌خری و چرا.